Her yıl düzenli olarak yayınlanan Uluslararası Dini Özgürlükler Raporu’nun 2018 Yıllık raporunda Türkiye’de dini özgürlüklerde gerileme olduğuna dikkat çekildi. Türkiye dini özgürlükler konusunda “özel endişe uyandıran ülke” olarak tanımlandı.

ABD hükümetine bağlı Uluslararası Din Özgürlüğü Komisyonu (USCIRF) tarafından hazırlanan raporda Türkiye, özgürlüklerdeki gerilemeler nedeniyle ikinci kademe statüsüne alındı. Raporda Türkiye’nin dini özgürlük ihlallerinde “sistematik, sürekli, dikkat çekici” unsurlarından en az birini gerçekleştirdiğine vurgu yapıldı.

AZINLIKLAR ARASINDA KORKU ORTAMI

Raporun Türkiye bölümünde dini özgürlüklerin durumunun derin endişe yaratmayı sürdürdüğü ve mevcut gidişatın, gelecek yıllarda koşulların daha da kötüleşmesine yol açacağına dair ciddi kaygılar doğurduğu belirtildi. USCIRF, Türk hükümetinin, dini özgürlüklere ilişkin meseleleri ele alma konusunda dikkate değer bir ilerleme gösteremediği eleştirisinde bulunuldu. Raporda Türkiyedeki azınlıkların durumu ile ilgili olarak din veya inanç özgürlüğü konusundaki birçok ciddi kısıtlamanın, azınlık dini grupların hayatiyet ve var olma mücadelesini tehdit etmeyi sürdürdüğü kaydedilerek “devlet kurumları ve hükümet taraftarı medyanın karalama kampanyaları, azınlıktaki bu gruplar arasında artan bir korku ortamının gelişmesine katkı sağlamıştır” denildi.

Hükümetin, dini grupların içişlerine karışmaya devam ettiği belirtiler raporda, Ermeni Apostolik Kilisesi’nin patrik seçimlerine de değinilerek “yapılan patrik seçimlerini onaylamamış ve Rum Ortodoks metropolitlerinin, Kutsal Sinod’a katılmak için Türk vatandaşı olmalarını şart koşmayı sürdürmüştür.” denildi.

NEFRET SÖYLEMİNDE ARTIŞ

Raporda Protestan Kiliseler Derneği’nin Yıllık raporunda da dile getirilen nefret söylemindeki artışa da dikkat çekildi. Raporda, özellikle hükümet yekililerinin kamuoyu açıklamaları ve yorumlarındaki artışa vurgu yapılarak “Hükümet yetkilileri ayrıca, sosyal medya platformlarında yapılan kamuoyu açıklamaları ve yorumları altında antisemitik faaliyetlerde bulunmaya devam ederken, hükümet yanlısı gazeteler ve medya organları gerek Hristiyanlara gerekse Yahudilere yönelik nefret söylemini artırmışlardır.” ifadeleri kullanıldı.

Raporda İzmir Diriliş Kilisesi Pastörü Andrew Brunson’a değinilerek, “Son olarak, iki yıldan fazla süren ve Hristiyanlara yönelik nefret söyleminde artışa neden olan Protestan Pastör Andrew Brunson’ın alıkonulması ve yargılanması süreci Ekim 2018’de mahkumiyet kararı ile sonuçlanmış, fakat Brunson, ABD Hükümeti’nin baskıları sonucu serbest bırakılmıştır.” denildi.

Raporun tavsiyeler kısmında, Uluslararası Din Özgürlüğü Komisyonu (USCIRF) tarafından Amerkan hükümetine “Türkiye Hükümeti’ne, Heybeliada Ruhban Okulu’nun yeniden açılacağına dair verilmiş olan taahhütleri yerine getirmesi ve Ermeni Apostolik Kilisesi’nin patrik seçimlerini devlet müdahalesi olmadan yapmasına izin vermesi hususunda baskı yapmak; ve Türkiye Hükümeti’ne, Türkiye’deki dini gruplar hakkında antisemitik veya itibar kırıcı ifadeler kullanan kamu görevlilerinin açıkça kınanması yönünde baskı yapmak.” yönünde tavsiyelerde bulunuldu.

Uluslararası Din Özgürlüğü Komisyonu Dini Özgürlükler Raporu’nda Protestanlara da özel bir başlık altında yer verildi. Raporun Protestanların durumu ile ilgili kısmında nefret söymelrenini hedefine alındıkları belirtilerek, “Özellikle Evangelist [Müjdeci] Hristiyanlar, Pastör Brunson davasından dolayı demonize [şeytanlaştırma] edilmiştir. En az 20 yabancı Protestan ailesi, söylentilere göre, vize yenileme başvurularının reddedilmesi nedeniyle sınırdışı edilmiş veya Türkiye’yi terk etmek zorunda bırakılmıştır.” bilgilerine yer verildi.

RAPORA TÜRKİYE’DEN TEPKİ

Raporun yayınlanmasının ardından Cumhurbaşkanlığından raporun Türkiye ile ilgili kısımlarına tepki geldi. Cumhurbaşkanlığı sözcüsü İbrahim Kalın, “Raporun Türkiye bölümü gerçek ve tarafsız olmaktan uzak. Türkiye’de dini azınlıklar hukuk devleti çerçevesinde, eşit vatandaşlar olarak ve inanç özgürlükleri korunarak yüzyıllardır barış içinde yaşamaktadırlar. ABD Dini Özgürlükler Komisyonu, tarafgir ve yanlış kaynaklardan beslenerek ülkemizdeki azınlık cemaatlerine büyük bir saygısızlıkta bulunmuştur. ” dedi.

Amerika’nın Sesi Türkçe Servisi’ne konuşan Uluslararası Dini Özgürlükler Raporu’nun yazarlarından Kristina Arriaga de Bucholz dini özgürlükler alanındaki gerilemenin devamı ve kötüleşmesi durumunda Türkiye’nin “özel endişe uyandıran ülkeler” arasına gireceğine dikkat çekti. Arriaga, “Bu durumda komisyon, ülkeye ve bazı bireylerine dini özgürlük ve insan hakları üzerindeki baskısı nedeniyle yaptırım uygulanması yönünde tavsiye kararı verecek” dedi.

SEYFİ GENÇ